Nowotwór złośliwy kości i chrząstki stawowej kończyn

Nowotwory tkanki kostnej i chrząstki stanowią zróżnicowaną grupę nowotworów. Nowotwory złośliwe kości i chrząstek stawowych są rzadkim nowotworem stanowiącym u mężczyzn około 0,2% zachorowań u obu płci.

W zdecydowanej większości przypadków rak kości jest konsekwencją przerzutów z innych narządów zaatakowanych przez nowotwór. Przy przerzutowym nowotworze kości, ogniskiem pierwotnym często jest rak sutka, prostaty, żołądka, tarczycy, nerki, płuc czy pęcherza moczowego.

Początkowo nowotwór kości nie daje żadnych objawów. Jako pierwszy i najbardziej typowy objaw pojawia się ból kości. Dolegliwości bólowe nierzadko nasilają się w nocy, w czasie odpoczynku. U chorego obserwuje się spadek masy ciała, a w badaniach krwi stwierdzana jest niedokrwistość. Rzadko są powiększone regionalne węzły chłonne. Wraz z zaawansowaniem choroby objęta nią kończyna może ulec zniekształceniu – przyczynia się do tego z jednej strony rozwijający się guz, a z drugiej obrzęk. Konsekwencją nowotworu kości staje się spadek sprawności chorej kończyny. Mogą pojawić się przykurcze, mrowienia, stan zapalny z ociepleniem kończyny. Chorobie towarzyszy również wysokie ryzyko złamań.

Jako pierwsze, tak jak w przypadku stawiania każdego rozpoznania, przeprowadzane jest badanie podmiotowe i przedmiotowe. Kluczowe w diagnozie nowotworu kości są badania obrazowe. Początkowo wykonywane jest RTG. Jeśli sugeruje ono guza kości, chorego kieruje się na rezonans magnetyczny (MR). Jest on badaniem z wyboru w stopniowaniu miejscowym zmiany. Pozwala na wizualizację zajęcia szpiku kostnego, stawów i stosunku do struktur otaczających.

Jeśli RTG sugeruje rozpoznanie pierwotnego guza kości, należy wykonać scyntygrafię kości w celu wykluczenia zmian przerzutowych i określenia rozległości guza. Dodatkowych informacji diagnostycznych może dostarczyć tomograf komputerowy (TK). Badanie wykazuje wewnątrzguzowe zwapnienia i skostnienia.

PET-TK jest przydatne w ocenie stopnia zaawansowania choroby przed rozpoczęciem leczenia i w jego trakcie, jeśli wyniki innych badań są niejednoznaczne. PET-TK stosowane jest także przy podejrzeniu obecności rozsianych ognisk chorobowych w układzie kostnym, np. przy bólu wywołanym przerzutami do kości. Ostateczne rozpoznanie daje biopsja – pobranie materiału do badań pod mikroskopem. Biopsję guza kości powinno się wykonać pod kontrolą badań obrazowych – np. USG w przypadku powierzchownych guzów kości.

Leczenie nowotworu kości ma charakter skojarzony. U chorego przeprowadza się zabieg operacyjny, polegający na usunięciu ogniska chorobowego wraz z marginesem zdrowych tkanek. W przypadku zaawansowanych zmian operacje są rozległe, w ciężkich sytuacjach wiążą się z koniecznością wycięcia dużego fragmentu kości, a nawet z amputacją kończyny. Następnie stosuje się terapię uzupełniającą, czyli chemio- i radioterapię. Po leczeniu ważna jest skuteczna rehabilitacja, której celem jest usprawnienie chorej kończyny.

Metody zapobiegania wystąpieniu nowotworu złośliwego kości i chrząstki stawowej kończyn nie są znane.